Dòng tiền từ bóng đá toàn cầu không chỉ nằm trong sân vận động. Bản quyền phát sóng, quảng cáo, tài trợ và vé ở World Cup hay giải vô địch châu lục trước hết thuộc về tổ chức nắm quyền khai thác, sau đó được phân phối cho liên đoàn thành viên, câu lạc bộ, đơn vị tổ chức và đối tác. Câu hỏi khó hơn việc xác định ai có doanh thu cao nhất là chính phủ nào thực sự thu được thuế.
FIFA quản lý bóng đá cấp thế giới, còn sáu liên đoàn châu lục gồm UEFA, AFC, CONMEBOL, CONCACAF, CAF và OFC. Đây là bảy pháp nhân riêng biệt, không dùng cùng niên độ kế toán. Một số tổ chức hoạt động phi lợi nhuận hoặc được miễn thuế theo luật sở tại. Bán bản quyền lớn vì vậy không đồng nghĩa phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp tương ứng.
Bài viết dựa vào báo cáo thường niên, báo cáo tài chính kiểm toán và hồ sơ thuế công khai đến ngày 15/10/2026, đối chiếu ba kỳ báo cáo của từng tổ chức. Những khoản thuế chưa có số liệu xác minh được giữ nguyên là thiếu dữ liệu. Không cộng doanh thu FIFA với doanh thu các liên đoàn châu lục vì khoản cấp lại có thể bị tính hai lần.
Các tổ chức quản lý bóng đá toàn cầu kiếm tiền từ đâu
Có ba nhóm nguồn thu chính. Thứ nhất là bản quyền truyền thông và thương mại, gồm phát sóng, nhà tài trợ và quyền sử dụng thương hiệu giải đấu. Thứ hai là bán vé, dịch vụ tiếp đón và quyền tổ chức sự kiện. Thứ ba là các khoản hỗ trợ từ tổ chức cấp trên, lãi, phí và thu nhập khác, đặc biệt quan trọng với liên đoàn nhỏ.
Doanh thu khác lợi nhuận ròng và không nhất thiết nằm lại ở quốc gia đặt trụ sở. Khi FIFA chuyển trợ cấp, khoản đó lại xuất hiện thành thu nhập trên sổ sách bên nhận. Vì vậy cần đọc riêng báo cáo từng tổ chức.
Doanh thu FIFA biến động theo chu kỳ World Cup
FIFA đặt trụ sở ở Thụy Sĩ, ghi nhận doanh thu tùy hợp đồng bản quyền và lịch thi đấu. World Cup nam diễn ra bốn năm một lần khiến kết quả từng năm dao động mạnh. So sánh 2024, năm không có World Cup nam, với năm diễn ra giải lớn mà bỏ qua chu kỳ sẽ gây hiểu nhầm.
Cần tách chi phí thuế theo cơ sở dồn tích với tiền thuế đã trả theo dòng tiền. Bảng ghi chi phí trước, số tiền thực nộp sau.
| Năm dương lịch | Doanh thu và thu nhập khác | Chi phí thuế / tiền thuế thực nộp |
|---|---|---|
| 2023 | 1,169.649 million USD | Chi phí 0.495 million USD / thực nộp 16.464 million USD |
| 2024 | 482.666 million USD | Chi phí 0.903 million USD / thực nộp 6.061 million USD |
| 2025 | 2,661.404 million USD | Chi phí 6.443 million USD / thực nộp 3.769 million USD |
Chi phí thuế ghi nhận theo cơ sở dồn tích khác với tiền thuế đã chi thực tế. Năm 2023, tiền nộp cao hơn chi phí vì thời điểm ghi sổ và thanh toán khác nhau. Các số này không tách Thụy Sĩ với nước đăng cai. Trong 2025, FIFA thu 1,044.451 million USD từ bản quyền truyền thông, 964.975 million USD từ quyền tiếp thị và 410.496 million USD từ vé cùng dịch vụ tiếp đón. Tổng doanh thu không phải lợi nhuận tính thuế.
UEFA thu lớn từ giải câu lạc bộ và đội tuyển
UEFA cũng đặt trụ sở tại Thụy Sĩ. Champions League và các giải cấp câu lạc bộ tạo nguồn bản quyền khá đều đặn, trong khi EURO dành cho đội tuyển làm doanh thu tăng mạnh vào năm tổ chức.
| Niên độ tài chính | Tổng doanh thu | Thuế thực nộp xác minh riêng |
|---|---|---|
| 2022 – 2023 | 4,320.8 million EUR (4,672.1 million USD) | Chưa xác minh được thuế thực nộp tách riêng |
| 2023 – 2024 | 6,776.6 million EUR (7,335.0 million USD) | Khoản tài chính và thuế được gộp chung |
| 2024 – 2025 | 5,014.2 million EUR (5,666.0 million USD) | Khoản tài chính và thuế được gộp chung |
Mùa 2024/25, UEFA thu 4,064.8 million EUR (4,593.2 million USD) từ quyền truyền thông và 786.9 million EUR (889.2 million USD) từ quyền thương mại, đồng thời phân phối 3,860.7 million EUR (4,362.6 million USD) cho câu lạc bộ dự giải. Các khoản tài chính và thuế được gộp chung nên không thể xác định riêng thuế thực nộp.
AFC có bản quyền, tài trợ và hỗ trợ từ FIFA
AFC đặt trụ sở tại Malaysia, thu từ bản quyền, tài trợ các giải đội tuyển và câu lạc bộ cùng nguồn hỗ trợ FIFA Forward.
| Năm dương lịch | Tổng thu nhập được công bố | Thông tin thuế |
|---|---|---|
| 2023 | approximately 266.0 million USD | Chưa xác minh được thuế thực nộp tách riêng |
| 2024 | 312.356 million USD | Mục thuế được ghi bằng dấu gạch |
| 2025 | 292.723 million USD | Mục thuế được ghi bằng dấu gạch |
Báo cáo AFC 2025 nêu tình trạng miễn thuế thu nhập theo pháp luật Malaysia. Mục thuế gạch ngang năm 2024 và 2025 không chứng minh rằng tổ chức không phát sinh VAT, thuế khấu trừ tại nguồn hoặc thuế khi tổ chức giải ở nước khác.
Copa América thúc đẩy doanh thu CONMEBOL
CONMEBOL đặt tại Paraguay, khai thác Copa Libertadores, Copa Sudamericana và Copa América. Giải Copa América 2024 tổ chức ở Mỹ góp phần quan trọng khiến doanh thu tăng vọt.
| Năm dương lịch | Doanh thu công bố | Thuế thực nộp được xác minh |
|---|---|---|
| 2023 | approximately 520 million USD | Chưa xác minh được thuế thực nộp tách riêng |
| 2024 | approximately 869 million USD | Chưa xác minh được thuế thực nộp tách riêng |
| 2025 | approximately 560 million USD | Chưa xác minh được thuế thực nộp tách riêng |
CONMEBOL đặt trụ sở ở Paraguay không có nghĩa Paraguay nhận hết thuế từ Copa América tổ chức ở Mỹ. Vé, việc làm và thương mại tại địa phương có thể chịu luật thuế của nước đăng cai.
Hồ sơ thuế Mỹ cho biết doanh thu CONCACAF
CONCACAF có văn phòng tại Mỹ và nộp Mẫu 990 công khai với tư cách tổ chức được miễn thuế theo điều 501(c)(6). Hồ sơ này giúp kiểm chứng doanh thu nhưng không tách riêng toàn bộ thuế đã thực nộp.
| Năm tính thuế | Doanh thu theo Mẫu 990 | Thuế thu nhập có thể tách riêng |
|---|---|---|
| 2022 | 62.193 million USD | Không xác định được từ Mẫu 990 |
| 2023 | 254.273 million USD | Không xác định được từ Mẫu 990 |
| 2024 | 135.099 million USD | Không xác định được từ Mẫu 990 |
Việc miễn thuế thu nhập của tổ chức không đồng nghĩa miễn thuế liên quan đến tiền lương hoặc hoạt động thương mại không thuộc diện ưu đãi.
CAF có hai năm đã kiểm toán và một số liệu sơ bộ
CAF đặt trụ sở tại Cairo, Ai Cập. Bản quyền Cúp bóng đá châu Phi (AFCON) và nguồn hỗ trợ FIFA là các khoản thu chính. Số liệu kỳ mới nhất chỉ là ước tính sơ bộ chưa được kiểm toán.
| Niên độ kết thúc tháng 6 | Tổng doanh thu | Thuế thực nộp được xác minh |
|---|---|---|
| 2022 – 2023 | 109.024 million USD | Chưa xác minh được thuế thực nộp tách riêng |
| 2023 – 2024 | 166.421 million USD | Chưa xác minh được thuế thực nộp tách riêng |
| 2024 – 2025 | khoảng 88.8 million USD (chưa kiểm toán) | Chưa xác minh được thuế thực nộp tách riêng |
Các giải tại châu Phi còn có thể đem lại thuế cho quốc gia chủ nhà, chứ không chỉ Ai Cập.
OFC phụ thuộc nhiều vào nguồn hỗ trợ FIFA
OFC đăng ký tại New Zealand và phụ thuộc vào tiền cấp từ FIFA nhiều hơn các liên đoàn có hoạt động thương mại lớn. Dữ liệu 2024 và 2025 đã xác minh được, còn doanh thu 2023 chưa có số đáng tin cậy từ bộ tài liệu hiện có.
| Năm dương lịch | Tổng doanh thu | Thông tin thuế |
|---|---|---|
| 2023 | Số liệu 2023 chưa xác minh | Chưa xác minh được thuế thực nộp tách riêng |
| 2024 | 33.657 million NZD (20.36 million USD) | Mục thuế được ghi bằng dấu gạch |
| 2025 | 37.707 million NZD (21.95 million USD) | Mục thuế được ghi bằng dấu gạch |
Luật New Zealand cho phép miễn thuế thu nhập đối với một số tổ chức khuyến khích thể thao nghiệp dư. Tuy nhiên OFC vẫn ghi nhận GST thuần đã nộp 54,440 NZD (32,936 USD) trong 2024 và 78,891 NZD (45,930 USD) trong 2025. GST không phải thuế thu nhập doanh nghiệp.
Quốc gia nào có quyền thu thuế từ bóng đá?
Quyền đánh thuế phụ thuộc nơi phát sinh hoạt động chịu thuế, không chỉ nơi đặt văn phòng chính.
- Quốc gia đăng ký trụ sở như Thụy Sĩ, Malaysia, Paraguay, Mỹ, Ai Cập và New Zealand áp dụng quy định riêng với hiệp hội hoặc pháp nhân.
- Quốc gia đăng cai có thể thu VAT hoặc GST đối với vé và dịch vụ chịu thuế, các khoản thuế liên quan lao động và khấu trừ tại nguồn.
- Quốc gia của nhà tài trợ và đơn vị mua bản quyền có thể áp dụng quy định khấu trừ chi phí và thuế nhà thầu xuyên biên giới. Khoản chi phí được trừ không phải bản thân là tiền thuế nộp vào ngân sách.
- Quốc gia có liên đoàn thành viên và câu lạc bộ có thể thu thuế thu nhập từ lương cùng thuế trên hoạt động thương mại tạo ra từ nguồn tiền được phân phối.
Muốn biết mỗi chính phủ thực thu bao nhiêu phải có dữ liệu theo từng nước và sắc thuế. Tài liệu công khai của bảy tổ chức chưa đủ để tổng hợp chính xác.
Vì sao cần thận trọng khi so sánh ba năm
FIFA và AFC sử dụng năm dương lịch; UEFA và CAF theo niên độ gắn với mùa bóng; CONCACAF theo năm khai thuế. Định nghĩa doanh thu và tỷ trọng tiền hỗ trợ cũng khác nhau, nên không thể xếp hạng trực tiếp như cùng một thước đo.
Bài viết dùng tỷ giá trung bình năm để so sánh, không phải tỷ giá ghi sổ từng giao dịch. EUR/USD lần lượt là 1.0813 năm 2023, 1.0824 năm 2024, 1.1300 năm 2025; NZD/USD là 0.6050 năm 2024 và 0.5822 năm 2025.
Góc nhìn chính Tiền bản quyền bóng đá đi qua nhiều biên giới, nhưng thuế không áp một tỷ lệ như nhau lên mọi dòng tiền. Quốc gia đặt trụ sở, nước đăng cai và nơi bên nhận có thể đánh thuế vào các giao dịch khác nhau. Không thấy chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp trên báo cáo của cơ quan trung ương không có nghĩa bóng đá không tạo nguồn thu thuế cho bất kỳ chính phủ nào.
Tóm lược FIFA và sáu liên đoàn châu lục khác nhau về nguồn thu, niên độ và ưu đãi thuế. Cần phân biệt thuế thu nhập của tổ chức, thuế gián thu và thuế ở nước đăng cai, đồng thời không cộng gộp các con số khác nền tảng hoặc chưa kiểm chứng.
