เงินจากการแข่งขันฟุตบอลระดับโลกไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะในสนาม เมื่อแฟนบอลชมฟุตบอลโลกหรือรายการชิงแชมป์ทวีป เงินค่าลิขสิทธิ์ถ่ายทอดสด โฆษณา ผู้สนับสนุน และตั๋วเข้าชมการแข่งขันจะไหลผ่านองค์กรเจ้าของสิทธิ์ ก่อนถูกจ่ายต่อไปยังสมาคมสมาชิก สโมสร ผู้จัดงาน และคู่สัญญาอีกหลายทอด คำถามที่ตอบยากกว่าว่าใครมีรายได้สูงที่สุด จึงเป็นคำถามว่า ใครเป็นผู้เก็บภาษีจากเงินเหล่านี้จริง
องค์กรที่อยู่เหนือการแข่งขันระดับโลกคือ FIFA ส่วนในระดับภูมิภาคยุโรป เอเชีย อเมริกาใต้ อเมริกาเหนือและแคริบเบียน แอฟริกา และโอเชียเนีย มี UEFA, AFC, CONMEBOL, CONCACAF, CAF และ OFC กำกับดูแลตามลำดับ องค์กรทั้งเจ็ดแห่งนี้ไม่ใช่บริษัทเดียวกันและไม่ใช้ปีบัญชีเดียวกัน บางแห่งจดทะเบียนเป็น Non-profit Organization (องค์กรไม่แสวงหากำไร) บางแห่งมี Tax Exemption (สิทธิได้รับการยกเว้นภาษีตามกฎหมาย) ของท้องถิ่น การเหมารวมว่าองค์กรที่ขายลิขสิทธิ์ได้มากจะต้องเสียภาษีมหาศาลตามไปด้วยจึงไม่ถูกต้องตามหลักจริง
บทความนี้อาศัยข้อมูลจากรายงานประจำปี งบการเงินที่ผ่านการตรวจสอบ และเอกสารภาษี ณ วันที่ 15 ตุลาคม 2026 โดยวิเคราะห์ข้อมูลย้อนหลังสามรอบรายงานของแต่ละองค์กร หากงบปีใหม่ยังไม่ได้เผยแพร่หรือไม่มีการแสดงยอดภาษีแยกออกมา จะระบุข้อจำกัดของข้อมูลแทนการคาดเดาตัวเลข และจะไม่นำรายได้ของ FIFA มาบวกรวมกับรายได้ของสมาพันธ์เพื่อป้องกันการนับซ้ำ
ฟุตบอลระดับโลกมีรายได้มาจากไหน
แหล่งรายได้หลักขององค์กรฟุตบอลแบ่งออกเป็นสามส่วน ส่วนแรกคือการขาย Broadcasting and Commercial Rights (สิทธิ์สื่อและสิทธิ์เชิงพาณิชย์) เช่น สิทธิ์ถ่ายทอดสด ผู้สนับสนุน และการใช้เครื่องหมายการแข่งขัน ส่วนที่สองคือรายได้จากวันแข่งขันจริง ได้แก่ ตั๋วเข้าชม Hospitality Services (บริการต้อนรับและสิทธิพิเศษ) และสิทธิ์จัดงาน ส่วนที่สามคือเงินสนับสนุนจากองค์กรระดับบน รายได้ดอกเบี้ย ค่าธรรมเนียม และรายการอื่น ๆ ซึ่งมีความสำคัญมากสำหรับสมาพันธ์ขนาดเล็ก
อย่างไรก็ดี รายรับที่องค์กรได้รับเข้ามาไม่ได้เท่ากับกำไรสุทธิ และไม่ได้หมายความว่าเงินนั้นจะตกอยู่ในประเทศที่ตั้งสำนักงานใหญ่เสมอ ตัวอย่างเช่น เงินสนับสนุนที่ FIFA ส่งต่อไปยังสมาพันธ์หรือสมาคมสมาชิก จะไปปรากฏเป็นรายได้ในงบของผู้รับอีกครั้ง จึงจำเป็นต้องแยกอ่านงบของแต่ละองค์กรโดยไม่นำยอดมารวมกันตรง ๆ
FIFA รายได้ผันผวนตามปฏิทินฟุตบอลโลก
FIFA ตั้งสำนักงานใหญ่ในประเทศสวิตเซอร์แลนด์ รายได้ส่วนใหญ่ขึ้นอยู่กับรอบการจำหน่ายสิทธิ์และการรับรู้รายได้ตามกิจกรรมในแต่ละปี วงรอบของฟุตบอลโลกชายซึ่งจัดขึ้นทุกสี่ปี ทำให้ตัวเลขรายได้รายปีมีความผันผวนสูง การนำปี 2024 ซึ่งไม่มีฟุตบอลโลกชาย ไปเปรียบเทียบกับปีที่มีการแข่งขันรายการใหญ่โดยไม่เข้าใจรอบธุรกิจ อาจทำให้ตีความผิดพลาดได้
ในการอ่านงบการเงินของ FIFA ต้องพิจารณาทั้ง Accrual Basis (เกณฑ์คงค้าง) และ Cash Basis (เกณฑ์เงินสด) ควบคู่กัน
| ปีปฏิทิน | รายได้และรายได้อื่นรวม | ค่าใช้จ่ายภาษีและอากร (เกณฑ์คงค้าง) / จ่ายเงินจริง (เกณฑ์เงินสด) |
|---|---|---|
| 2023 | 1,169.649 ล้าน USD | รับรู้ค่าใช้จ่าย 0.495 ล้าน USD / จ่ายเงินสด 16.464 ล้าน USD |
| 2024 | 482.666 ล้าน USD | รับรู้ค่าใช้จ่าย 0.903 ล้าน USD / จ่ายเงินสด 6.061 ล้าน USD |
| 2025 | 2,661.404 ล้าน USD | รับรู้ค่าใช้จ่าย 6.443 ล้าน USD / จ่ายเงินสด 3.769 ล้าน USD |
ตัวเลขภาษีทั้งสองคอลัมน์สะท้อนมุมมองที่ต่างกัน รายการภาษีและอากรในงบกำไรขาดทุนเป็นค่าใช้จ่ายตามเกณฑ์คงค้าง ขณะที่ยอดภาษีที่จ่ายในงบกระแสเงินสดคือเม็ดเงินที่จ่ายออกจริงภายในปีนั้น การที่ปี 2023 มีการจ่ายเงินสดสูงกว่าค่าใช้จ่ายที่รับรู้ เกิดขึ้นจากรอบระยะเวลาการชำระภาษีที่ต่างจากการบันทึกบัญชี ที่สำคัญ ยอดรวมนี้ไม่ได้แยกรายละเอียดว่ารัฐบาลสวิตเซอร์แลนด์หรือรัฐบาลของ Host Country (ประเทศเจ้าภาพ) ได้รับจัดสรรไปเท่าใด
ปัจจัยหลักที่ดันรายได้ของ FIFA ในปี 2025 ได้แก่ ค่าลิขสิทธิ์สื่อ 1,044.451 ล้าน USD สิทธิ์การตลาด 964.975 ล้าน USD รวมถึงตั๋วและบริการต้อนรับ 410.496 ล้าน USD ซึ่งทั้งหมดนี้เป็นรายรับรวม ไม่ใช่ฐานกำไรที่จะนำไปคูณอัตรา Corporate Tax (ภาษีนิติบุคคล) ได้ทันที
UEFA ทำรายได้มหาศาลจากฟุตบอลสโมสรและทัวร์นาเมนต์ทีมชาติ
UEFA มีสำนักงานใหญ่ในประเทศสวิตเซอร์แลนด์เช่นกัน แต่รับผิดชอบจัดการแข่งขันข้ามพรมแดนทั่วทวีปยุโรป รายได้จาก UEFA Champions League และรายการระดับสโมสรมีความต่อเนื่องสม่ำเสมอ ขณะที่รายการ UEFA EURO จะดันให้รายได้พุ่งสูงขึ้นอย่างมากในปีที่มีการแข่งขัน
| ฤดูกาลบัญชี | รายได้รวม | ภาษีที่แยกยืนยันได้ |
|---|---|---|
| 2022 – 2023 | 4,320.8 ล้านยูโร (ประมาณ 4,672.1 ล้าน USD) | ไม่พบยอดภาษีจ่ายจริงที่แยกยืนยันได้ |
| 2023 – 2024 | 6,776.6 ล้านยูโร (ประมาณ 7,335.0 ล้าน USD) | งบรวมรายการทางการเงินและภาษีไว้ด้วยกัน |
| 2024 – 2025 | 5,014.2 ล้านยูโร (ประมาณ 5,666.0 ล้าน USD) | งบรวมรายการทางการเงินและภาษีไว้ด้วยกัน |
ในฤดูกาล 2024 – 2025 UEFA มีรายได้จากสิทธิ์สื่อ 4,064.8 ล้านยูโร (ประมาณ 4,593.2 ล้าน USD) และสิทธิ์เชิงพาณิชย์ 786.9 ล้านยูโร (ประมาณ 889.2 ล้าน USD) โดยจัดสรรเงินให้แก่สโมสรที่เข้าร่วมแข่งขันสูงถึง 3,860.7 ล้านยูโร (ประมาณ 4,362.6 ล้าน USD) เม็ดเงินที่กระจายออกไปนี้แสดงให้เห็นว่า รายได้ส่วนใหญ่ไม่ได้ถูกเก็บไว้ที่ผู้จัดการแข่งขันเพียงอย่างเดียว
ข้อจำกัดสำคัญของงบ UEFA คือการลงรายการ Financial Items and Taxes (รายการทางการเงินและภาษี) รวมไว้ในบรรทัดเดียวกัน จึงไม่สามารถดึงเฉพาะตัวเลขภาษีมาสรุปว่า UEFA จ่ายภาษีเป็นจำนวนเท่าใดได้
AFC รับเงินลิขสิทธิ์ การตลาด และเงินสนับสนุน
สมาพันธ์ฟุตบอลเอเชีย (AFC) มีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ในประเทศมาเลเซีย มีรายได้จากสิทธิ์ถ่ายทอดสด สปอนเซอร์ การแข่งขันระดับชาติและสโมสร รวมถึงเงินอุดหนุนจากโครงการ FIFA Forward
| ปีปฏิทิน | รายได้รวมตามรายงานภาพรวม | รายการภาษี |
|---|---|---|
| 2023 | ประมาณ 266.0 ล้าน USD | ไม่พบยอดภาษีจ่ายจริงที่แยกยืนยันได้ |
| 2024 | 312.356 ล้าน USD | งบแสดงรายการ Taxation เป็นขีด |
| 2025 | 292.723 ล้าน USD | งบแสดงรายการ Taxation เป็นขีด |
รายงานของ AFC ในปี 2025 ระบุถึงสถานะการได้รับการยกเว้นภาษีเงินได้ตามกฎหมายของมาเลเซีย อย่างไรก็ดี การที่บรรทัดภาษีเงินได้แสดงเป็นศูนย์ ไม่ได้หมายความว่าไม่มีภาษีประเภทอื่นเกิดขึ้น เช่น Value Added Tax (ภาษีมูลค่าเพิ่ม หรือ VAT) หรือภาษีหัก ณ ที่จ่ายจากการจัดงานในประเทศต่าง ๆ
CONMEBOL รายได้เพิ่มขึ้นมากในปีที่มี Copa América
CONMEBOL ตั้งอยู่ในประเทศปารากวัย สร้างรายได้หลักจาก Copa Libertadores, Copa Sudamericana และ Copa América โดยในปี 2024 รายได้พุ่งสูงเป็นพิเศษเนื่องจากการจัดศึก Copa América ที่สหรัฐอเมริกา
| ปีปฏิทิน | รายได้รวมที่รายงาน | ภาษีที่ยืนยันเป็นยอดจ่ายจริง |
|---|---|---|
| 2023 | ประมาณ 520 ล้าน USD | ไม่พบยอดภาษีแยกที่ตรวจยืนยันได้ |
| 2024 | ประมาณ 869 ล้าน USD | ไม่พบยอดภาษีแยกที่ตรวจยืนยันได้ |
| 2025 | ประมาณ 560 ล้าน USD | ไม่พบยอดภาษีแยกที่ตรวจยืนยันได้ |
การมีสำนักงานใหญ่ในปารากวัยไม่ได้หมายความว่ารัฐบาลปารากวัยจะได้เก็บภาษีทั้งหมดจากการแข่งขัน Copa América ในสหรัฐอเมริกา เพราะภาษีจากการขายบัตร การจ้างงาน และกิจกรรมพาณิชย์ในพื้นที่ จะตกอยู่ภายใต้กฎหมายภาษีของประเทศเจ้าภาพการแข่งขัน
CONCACAF มีรายได้ที่ตรวจผ่านแบบภาษีสหรัฐฯ ได้ แต่ภาษีที่เสียยังต้องแยก
CONCACAF มีสำนักงานในสหรัฐอเมริกา และยื่นแบบ Form 990 (แบบยื่นภาษีสำหรับองค์กรยกเว้นภาษีของสหรัฐฯ) ซึ่งเปิดเผยต่อสาธารณะ โดยมีสถานะเป็นองค์กรได้รับยกเว้นภาษีภายใต้ประมวลรัษฎากรมาตรา 501(c)(6)
| ปีที่ยื่นแบบ | รายได้รวมตาม Form 990 | ภาษีเงินได้จ่ายจริงที่แยกได้ |
|---|---|---|
| 2022 | 62.193 ล้าน USD | ไม่สามารถระบุได้จาก Form 990 |
| 2023 | 254.273 ล้าน USD | ไม่สามารถระบุได้จาก Form 990 |
| 2024 | 135.099 ล้าน USD | ไม่สามารถระบุได้จาก Form 990 |
แม้จะได้รับสิทธิยกเว้นภาษีเงินได้องค์กร แต่ไม่ได้หมายความว่า CONCACAF จะไม่มีภาระภาษีอื่น ๆ เช่น ภาษีจากการจ้างงาน หรือภาษีจากกิจกรรมเชิงพาณิชย์ที่ไม่เข้าเกณฑ์ยกเว้น
CAF มีงบตรวจสอบสองปีและตัวเลขเบื้องต้นอีกปี
CAF มีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ที่กรุงไคโร ประเทศอียิปต์ รายได้หลักมาจากสิทธิ์การแข่งขันรายการ AFCON และเงินสนับสนุนจาก FIFA
| ปีบัญชีสิ้นสุดมิถุนายน | รายได้รวม | ภาษีจ่ายจริงที่ตรวจยืนยันได้ |
|---|---|---|
| 2022 – 2023 | 109.024 ล้าน USD | งบไม่แสดงยอดภาษีจ่ายจริงแยกชัดเจน |
| 2023 – 2024 | 166.421 ล้าน USD | งบไม่แสดงยอดภาษีจ่ายจริงแยกชัดเจน |
| 2024 – 2025 | ประมาณ 88.8 ล้าน USD (ยังไม่ผ่านการตรวจสอบ) | ไม่พบยอดภาษีแยกที่ตรวจยืนยันได้ |
รายได้จากการแข่งขันในแอฟริกาไม่ได้สร้างภาษีให้แก่อียิปต์เพียงแห่งเดียว แต่กระจายไปยังประเทศเจ้าภาพจัดการแข่งขันแต่ละทัวร์นาเมนต์ด้วย
OFC พึ่งเงินสนับสนุนมากกว่าค่าลิขสิทธิ์ในระดับสมาพันธ์ใหญ่
OFC จดทะเบียนในประเทศนิวซีแลนด์ มีโครงสร้างรายได้ต่างจากสมาพันธ์อื่นอย่างชัดเจน โดยพึ่งพาเงินสนับสนุนจาก FIFA เป็นหลัก
| ปีปฏิทิน | รายได้รวม | ภาษีและสถานะข้อมูล |
|---|---|---|
| 2023 | ข้อมูลอยู่ระหว่างการติดตามเอกสารฉบับเต็ม | ไม่สามารถยืนยันยอดภาษีได้ |
| 2024 | 33.657 ล้านดอลลาร์นิวซีแลนด์ (ประมาณ 20.36 ล้าน USD) | บรรทัด Income Tax Provision เป็นขีด |
| 2025 | 37.707 ล้านดอลลาร์นิวซีแลนด์ (ประมาณ 21.95 ล้าน USD) | บรรทัด Income Tax Provision เป็นขีด |
กฎหมายนิวซีแลนด์ให้สิทธิยกเว้นภาษีเงินได้แก่องค์กรส่งเสริมกีฬาสมัครเล่น แต่ในงบกระแสเงินสดของ OFC ยังพบการจ่าย Goods and Services Tax (ภาษีสินค้าและบริการ หรือ GST) สุทธิ จำนวน 54,440 ดอลลาร์นิวซีแลนด์ (ประมาณ 32,936 USD) ในปี 2024 และ 78,891 ดอลลาร์นิวซีแลนด์ (ประมาณ 45,930 USD) ในปี 2025
ประเทศใดได้ภาษีจากธุรกิจนี้จริง
คำตอบไม่ได้ขึ้นอยู่กับตำแหน่งสำนักงานใหญ่เพียงอย่างเดียว แต่กระจายไปยังหลายภาคส่วนตามโครงสร้างกิจกรรมทางเศรษฐกิจ
- ประเทศที่องค์กรจดทะเบียน เช่น สวิตเซอร์แลนด์ มาเลเซีย ปารากวัย สหรัฐฯ อียิปต์ และนิวซีแลนด์ จะได้รับภาษีตามข้อบังคับที่ใช้กับสมาคมหรือนิติบุคคลในท้องถิ่น
- ประเทศเจ้าภาพจัดการแข่งขัน ได้รับภาษีทางอ้อม เช่น VAT หรือ GST จากการขายสินค้า บริการ ตั๋วเข้าชม โรงแรม ที่พัก รวมถึง Withholding Tax (ภาษีหัก ณ ที่จ่าย) จากรายได้ที่เกิดขึ้นในประเทศ
- ประเทศที่ตั้งของสปอนเซอร์และผู้ซื้อสิทธิ์ มีการเสียภาษีจากการตัดค่าใช้จ่ายเชิงพาณิชย์และภาษีหัก ณ ที่จ่ายระหว่างประเทศ
- ประเทศที่ตั้งของสมาคมสมาชิกและสโมสร ได้รับภาษีเงินได้จากนักกีฬา พนักงาน และภาษีการค้าเมื่อนำเงินอุดหนุนไปใช้จ่ายต่อ
การประเมินว่ารัฐใดได้รับภาษีเท่าใด จึงต้องพิจารณาข้อมูลภาษีแยกรายประเทศและประเภทภาษีอย่างละเอียด ซึ่งเอกสารสาธารณะของทั้งเจ็ดองค์กรยังมีข้อมูลไม่เพียงพอที่จะระบุยอดรวมทั้งหมดได้
ทำไมการเทียบตัวเลขสามปีจึงต้องระวัง
แต่ละองค์กรมีนิยามรายได้และรอบปีบัญชีที่แตกต่างกัน FIFA และ AFC ใช้ปีปฏิทิน UEFA และ CAF ใช้ปีบัญชีตามฤดูกาลแข่ง ขณะที่ CONCACAF อิงตามปีที่ยื่นแบบภาษี นอกจากนี้ สัดส่วนรายได้ของสมาพันธ์ขนาดเล็กยังมาจากเงินอุดหนุนเป็นหลัก การนำตัวเลขมาเปรียบเทียบกันโดยตรงโดยไม่อธิบายบริบท จึงอาจทำให้เกิดความเข้าใจผิดได้
สำหรับการแปลงสกุลเงิน บทความนี้ใช้อัตราแลกเปลี่ยนเฉลี่ยรายปีเพื่ออำนวยความสะดวกในการเปรียบเทียบ โดย EUR/USD อยู่ที่ 1.0813 (ปี 2023), 1.0824 (ปี 2024) และ 1.1300 (ปี 2025) ส่วน NZD/USD อยู่ที่ 0.6050 (ปี 2024) และ 0.5822 (ปี 2025)
Key Insight เงินค่าลิขสิทธิ์ฟุตบอลหมุนเวียนข้ามพรมแดนทั่วโลก แต่ภาระภาษีไม่ได้วิ่งตามเงินทุกก้อนในอัตราเดียวกัน ประเทศที่เป็นตั้งสำนักงานใหญ่ ประเทศเจ้าภาพ และประเทศที่รับชำระเงิน ต่างมีสิทธิจัดเก็บภาษีคนละประเภท การไม่พบค่าใช้จ่ายภาษีเงินได้นิติบุคคลในงบการเงินขององค์กรกลาง จึงไม่ได้แปลว่าระบบฟุตบอลไม่ได้สร้างรายได้ภาษีให้แก่รัฐบาลใดเลย
Recap FIFA และ 6 สมาพันธ์ทวีป มีโครงสร้างรายได้ วงรอบบัญชี และสิทธิประโยชน์ทางภาษีที่แตกต่างกัน การวิเคราะห์รายได้และภาษีขององค์กรกีฬาโลก ต้องแยกแยะระหว่างภาษีเงินได้องค์กร ภาษีทางอ้อม และภาษีที่เกิดขึ้น ณ ประเทศเจ้าภาพออกจากกันอย่างชัดเจน การซื่อสัตย์ต่อข้อมูลและไม่นำตัวเลขต่างฐานมารวมกัน คือหัวใจสำคัญในการประเมินขนาดธุรกิจฟุตบอลระดับโลกอย่างแม่นยำ
